Przed zakupem pompy ciepła
Jak uniknąć błędów podczas wyboru pompy ciepła i firmy instalacyjnej? Czego oczekiwać od firmy instalacyjnej? Co powinien oferować producent? Radzą zaufani instalatorzy.
Pompa ciepła – kto ma, ten nie żałuje. Przekonaliśmy się o tym wiele razy, opisując doświadczenia właścicieli domów. Skąd więc zła opinia o tych urządzeniach, skąd rachunki grozy? Niestety, wynikają z błędów.
Można je łatwo popełnić na różnych etapach – od wyboru urządzenia i firmy instalacyjnej aż po niewłaściwe użytkowanie pompy ciepła. Początkiem problemów jest zły wybór firmy instalacyjnej i urządzenia. 20 rad zaufanych instalatorów powinno pomóc w uniknięciu takich błędów.
Rekomendacje
Najlepszym początkiem wyboru firmy instalacyjnej jest rekomendacja. Zadowolony klient poleca lokalną firmę. Opinie można sprawdzić też w internecie, ale tu zalecana jest ostrożność ze względu na rynek nieprawdziwych opinii pisanych na zlecenie. Ważnym wskazaniem będzie siedziba – firma powinna mieć stały, budzący zaufanie adres – zakładu czy biura. Atutem będzie samochód firmowy z logo firmy. Argumentem dużej wagi jest możliwość rozmowy z poprzednimi klientami. Wiarygodna firma nie będzie robiła problemów z udostępnieniem kontaktów, oczywiście z zachowaniem pewnych zasad – zwykle pośredniczy w umówieniu spotkań. Wielu użytkowników pompy ciepła chce się dzielić swoimi doświadczeniami, więc argumenty typu RODO czy prywatność klientów to wykręt.
- Wybieraj lokalną firmę z polecenia.
- Firma instalacyjna musi mieć budzącą zaufanie stałą siedzibę.
- Instalator powinien umożliwić kontakt ze swoimi poprzednimi klientami.
Dobra marka
Rynek zalały chińskie pompy ciepła nieznanych marek, bardzo mocno reklamowane, przedstawiane jako najlepsze pompy na świecie. Często parametry tych urządzeń podane w kartach katalogowych nie są zgodne z rzeczywistością. NFOŚiGW dopiero wprowadza zasadę, by urządzenia miały certyfikat uzyskany w europejskich laboratoriach. Od 14 czerwca tego roku, by otrzymać dotację z programu „Czyste Powietrze”, można wybrać pompę ciepła tylko z listy ZUM. Są na niej urządzenia, które spełniają kryteria jakości.
Jak wybierać? Potrzebny jest kubeł zimnej wody – bardzo rozważnie. Mamy wybrać urządzenie, które będzie bezproblemowo pracowało przez 20 lat. Z tej perspektywy nie jest ważna okazyjna cena, szybko przestanie też działać urok wygadanego sprzedawcy, który kusząc dotacją z programu „Czyste Powietrze”, wciska biednym ludziom pompę ciepła.
Z perspektywy 20 lat liczy się niezawodność urządzenia i dostępność serwisu. Rynek pomp ciepła jest zbyt nieczytelny, by szukać na nim okazji! Najlepiej wybrać markową pompę ciepła, o której już bardzo dużo wiadomo, o której wielu użytkowników wyraziło opinię. A dalej znaleźć producenta, który ma rozbudowany serwis.
Firma instalacyjna z kolei powinna mieć autoryzację producenta wybranej przez nas pompy ciepła. To znaczy, że jest przeszkolona z montażu tych urządzeń, robiła to już wiele razy.
- Poszukaj firmy instalacyjnej, która ma autoryzację producenta pompy ciepła.
- Wybierz markową pompę ciepła.
- Nie kieruj się przy wyborze najniższą ceną.
Gwarancja
Trudno w to uwierzyć, ale nawet 30% właścicieli pomp ciepła nie ma gwarancji na swoje urządzenie. Nie uzyskało jej, ponieważ nie dopełniło wymogów formalnych. Takim wymogiem jest pierwsze uruchomienie pompy ciepła przez autoryzowaną firmę instalacyjną albo przez serwis producenta. Instalator montujący pompę ciepła widocznie nie miał takich uprawnień, a klient poskąpił kilkuset złotych na wezwanie serwisu producenta i… gwarancji nie ma. Szokujące, zważywszy że koszt tego urządzenia jest zbliżony do ceny samochodu.
Dobra rada to zawsze wybór autoryzowanej firmy instalacyjnej, która ma uprawnienia do pierwszego, najważniejszego uruchomienia pompy ciepła. A potem coroczny przegląd pompy ciepła, bo to także warunek gwarancji, ale i ważna potrzeba.
- Sprawdź, jakie są warunki gwarancji. Warunkiem powinno być też autoryzowane pierwsze uruchomienie pompy ciepła.
Serwis
Dlaczego firma instalacyjna powinna być lokalna? By nie musiała jechać 200 km na nasze wezwanie, jeśli coś się będzie działo z pompą ciepła, albo by wykonać przegląd techniczny. – Gwarancja? Jak pan zadzwoni, że jest jakiś problem, to przyjedziemy – mówi instalator i od razu czujemy, że lepiej uciekać od takiej firmy i marki najszybciej jak się da.
Producent pomp ciepła powinien mieć sieć serwisową – nie możemy polegać tylko na tej firmie, która nam pompę zamontowała, bo przecież za rok może jej nie być! Gwarantem powinien być producent, a odpowiedzią na reklamację, zgłoszenie awarii, reakcja serwisu producenta. Markowi producenci pomp ciepła w różny sposób rozwiązują kwestię zapewnienia serwisu. Tworzą sieć autoryzowanych firm instalacyjnych, udostępniają ogólnopolski numer, na który można dzwonić w razie problemów – przyjmują zgłoszenie i zapewniają serwis. Jednym słowem – biorą odpowiedzialność za swoje urządzenie i gwarantują obsługę serwisową.
Pompa ciepła, jak każde urządzenie grzewcze, jeśli przestanie działać w środku zimy, wymaga pilnej naprawy – z dnia na dzień. Jak szybko dotrze serwis po zgłoszeniu? Trzeba przeczytać w warunkach gwarancji. Jeśli na przyjęcie zgłoszenia ma trzy dni, a potem dwa tygodnie na naprawę, wiadomo, że to nie jest dobry wybór.
- Producent markowej pompy ciepła ma sieć serwisową.
- Autoryzowany serwis producenta musi być blisko.
- Serwisu pompy ciepła nie może zapewniać wyłącznie firma, która ją zamontowała.
- Czas reakcji serwisu na zgłoszenie awarii musi być krótki, najlepiej z dnia na dzień.
Instalator
Przechodzimy do wyboru konkretnego urządzenia – jaki typ pompy ciepła, jakiej mocy i wiele różnych ważnych parametrów i decyzji, które musi podjąć – no właśnie, kto? Fachowy wybór nie jest po stronie klienta! To dobrze wybrany zawodowiec – instalator wybiera typ urządzenia, moc i wszystkie inne parametry. Omawia temat z klientem, ale nie oczekuje, by to właściciel domu decydował, jaki wybrać czynnik roboczy – R32, R290 czy może R410? To instalator musi wiedzieć, jaka pompa ciepła będzie najkorzystniejsza i taką zaproponować klientowi.
Warto na etapie wyboru firmy instalacyjnej sprawdzić, czy może ona montować pompy ciepła typu split. W tym celu instalator potrzebuje uprawnień do pracy z F-gazami. To duża odpowiedzialność, instalacja z takim gazem wymaga szczelności. Jeśli firma nie ma uprawnień F-gazowych, na pewno będzie namawiać na pompę ciepła monoblokową, ponieważ ten typ pompy można montować bez uprawnień – nie trzeba wykonywać instalacji freonowej. Co nie znaczy, że pompa ciepła monoblokowa jest gorsza. Ma swoje zalety i przewagi, ale też pewne ograniczenia – w przypadku braku zasilania instalacja może zamarznąć, więc wymaga dodatkowego zabezpieczenia.
„Chcę pompę ciepła monoblokową – jest ponoć najlepsza” – mówi klient, właściciel domu i jest to także błędne podejście. Może się okazać, że dla twojego budynku najlepszym wyborem będzie pompa ciepła niskotemperaturowa typu split. Dobrze coś wiedzieć, lecz na końcu lepiej zaufać profesjonaliście.
- To instalator, a nie właściciel domu dobiera pompę ciepła!
- Split, monoblok, propanowa? To nie są wybory właściciela domu! Dobrze, jeśli coś wiesz o pompach ciepła, ale zaufaj profesjonalistom.
- Wielu instalatorów będzie namawiało tylko na pompę ciepła monoblokową, bo nie ma uprawnień do montażu pomp ciepła typu split.
Dobór urządzenia
Każdy dom ma swoje zapotrzebowanie na ciepło. Zadaniem instalatora jest dobrać pompę ciepła tak, by zapewniać ogrzewanie i ciepłą wodę przy jak najniższych kosztach. Ma do wyboru wiele urządzeń o różnej budowie i parametrach. Dobór zależy od parametrów budynku. Zaczynanie od rodzaju pompy ciepła to błąd. I wreszcie jest zadanie dla właściciela domu. Warto przeanalizować karty katalogowe pomp ciepła, sprawdzając, ile ciepła daje urządzenie w ujemnej temperaturze i jaką ma klasę energetyczną.
Wiarygodny producent podaje moc danej pompy ciepła oraz COP zarówno przy 7°C, jak i przy –7°C i kolejnych ujemnych temperaturach często aż do –25°C (do tego dla różnych parametrów czynnika grzewczego w instalacji c.o.).
Moc urządzenia i COP zmieniają się wraz ze spadkiem temperatury. Jeśli takich danych nie ma albo są podane tylko dla dodatniej temperatury, to oznacza, że producent nie ma się czym chwalić. Brak takich danych jest dyskwalifikujący!
Porównanie kart katalogowych daje czasami naprawdę zaskakujące wyniki – pompy ciepła bardzo się różnią! Niektóre są wydajne również w mrozy, a niektóre szybko tracą moc wraz ze spadkiem temperatury, zamieniając się w zwykłe grzałki elektryczne.
Przy okazji warto w kartach katalogowych sprawdzać głośność pracy. Znów odkryjemy, że są pompy ciepła ciche i głośne. Markowe są zwykle ciche, mają poziom mocy akustycznej nawet poniżej 50 dB(A). Głośne pompy generują nawet ponad 70 db(A).
Najbardziej mylącym parametrem pompy ciepła jest moc. Kocioł węglowy czy kocioł gazowy mają swoją moc maksymalną i można oczekiwać, że uzyskamy zgodnie z tym parametrem tyle i tyle ciepła. W przypadku pomp ciepła sprawa jest bardziej skomplikowana. Urządzenie większej mocy może być mniej efektywne niż pompa ciepła mniejszej mocy. Za duża pompa będzie taktować, czyli często i na krótko się włączać. Za małej mocy – nie ogrzeje domu, chociaż będzie pracować bez przerwy. Dobór mocy to zadanie dla instalatora, który dobrze zna nie tylko parametry urządzenia, które zamontuje, ale też zapotrzebowanie budynku na ciepło.
Rachunkiem grozy może skończyć się dobór pompy ciepła tylko na podstawie jednego parametru: ile spalaliście węgla? Brakuje pytań o stan budynku, temperaturę w domu, ilość domowników i zapotrzebowanie na ciepłą wodę użytkową.
Warto też pamiętać, że każdy kilowat mocy pompy ciepła sporo kosztuje, więc precyzja doboru to często oszczędność kilku tysięcy złotych.
- Rodzaj i moc pompy ciepła trzeba dobrać tak, by zapewnić ciepło w budynku – to jest najważniejsze kryterium doboru!
- Porównaj charakterystykę pracy pomp ciepła – w karcie katalogowej urządzenia. SCOP jest ważniejszym parametrem niż COP – mówi, ile ciepła średnio w roku daje pompa ciepła z pobieranej energii elektrycznej.
- Moc pompy ciepła nie jest miarą efektywności pompy ciepła! Wybór mocniejszej pompy ciepła, „na zapas” – to poważny błąd.
Stan domu
W przypadku nowo budowanego domu dobór pompy ciepła jest stosunkowo prosty. Technologie są znane, parametry budynku przewidywalne, zwykle jest ogrzewanie podłogowe. Warta sprawdzenia jest jednak jakość wykonania budynku, czy nie ma mostków termicznych.
Trudniej jest w przypadku starych domów. Grubość ścian to nie wszystko. Instalator powinien pozyskać informacje o parametrach ścian i innych przegród – podłogi, stropu, dachu, okien. Ważne są stan i parametry instalacji c.o. Jeśli tych danych właściciel nie ma, nie wie, jaką temperaturę ma w instalacji, dobrze jest zlecić audyt na potrzeby doboru pompy ciepła. Audyt można poszerzyć o badanie kamerą termowizyjną czy nawet próbę szczelności. Takie starania mają sens – dają informacje o stanie budynku. Często pierwszym krokiem w wyborze pompy ciepła powinna być choć częściowa termomodernizacja – ocieplić, usunąć mostki cieplne, wymienić okna i dopiero wtedy decydować się na pompę ciepła. Takie działania są dziś łatwiejsze do zrealizowania, bo z programu „Ciepłe Powietrze” można otrzymać dopłatę i na wymianę źródła ciepła i na termomodernizację.
- Chcesz pompę ciepła? Pierwsze pytanie: W jakim stanie jest budynek? Im lepiej ocieplony, tym niższe rachunki za energię – to podstawa.
fot. [mmurator-issue-generator]
Robert Grubski, właściciel firmy instalacyjnej EKO TECHNOLOGY z Sieradza
Trzeba zwracać uwagę nie tylko na to, co obiecuje sprzedawca czy instalator, ale też na to, co gwarantuje producent. Instalator może obiecać wszystko, ale kiedy zdarzy się jakaś awaria pompy ciepła, może być właśnie na nartach. To producent powinien wziąć odpowiedzialność za swoje urządzenie – zapewnić serwis, szybką reakcję serwisową z dnia na dzień, dostępność części. Dlatego tak ważny jest wybór producenta, który ma wiarygodność, markę, sieć autoryzowanych instalatorów i serwis fabryczny. Jeśli ktoś szuka przede wszystkim niskiej ceny, to sprzedawcy obiecają mu wszystko. Nigdy nie należy też korzystać z okazji, że ktoś dzwoni, chce sprzedać urządzenie, bo będzie dotacja. Wielu ludzi na taki chwyt się nabiera i potem czytamy o rachunkach grozy. Pompa ciepła to poważna sprawa.
fot. [mmurator-issue-generator]
dr Małgorzata Smuczyńska, wiceprezes Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła
Aż 80% właścicieli domów będzie kierowało się opinią instalatora, dlatego tak ważne jest, by wybrać sprawdzoną firmę wykonawczą, mającą autoryzację, a więc polecaną przez producenta pompy ciepła. 20% osób stara się samodzielnie zapoznać z technologią pomp ciepła, dużo czyta w internecie i szuka marki, która będzie mu opowiadała. Warto wybierać sprawdzonego producenta. Trzeba zwrócić uwagę, czy ma swój serwis, czy jest obsługa instalacyjna i pogwarancyjna, czy jest dostępność część zamiennych. Na to wskazują też certyfikaty jakości Heat Pump KEYMARK i EHPA-Q – Europejski Znak Jakości dla Pomp Ciepła, których wymogiem jest między innymi dostępność części zamiennych przez określony czas. Ważną kwestią jest pierwsze uruchomienie pompy ciepła. Autoryzowana firma instalacyjna ma uprawnienia, by wykonać rozruch pompy, tak ważny dla jej późniejszej bezproblemowej pracy
fot. [mmurator-issue-generator]
Bartłomiej Ciski, dyrektor handlowy w firmie AVM Engineering z Warszawy
Klienci lubią porównywać urządzenia tylko po kątem ceny i mocy, a tymczasem pompy ciepła nawet u tego samego producenta, ale różne modele, mają różne charakterystyki pracy. Mimo że każda z tych jednostek ma taką samą moc, to na przykład w temperaturze –5oC każda z nich będzie miała inną sprawność. Pompę ciepła powinno się dobierać indywidualnie do konkretnego budynku po przeprowadzeniu dogłębnej analizy, a nie tylko na zasadzie: „150 m2 ogrzewane? No to pompa 8 kW sobie poradzi”. Efektem takiego podejścia niektórych sprzedawców lub instalatorów są wysokie koszty eksploatacji pompy ciepła.
Warto sprawdzić zapisy reakcji serwisowej na awarię urządzenia i co firma rozumie przez to pojęcie? Czy rzeczywiście serwisant pojawi się na miejscu w ciągu 24 godz., czy reakcja ogranicza się do tego, że zadzwoni konsultant i powie, że serwisanci są zajęci i ktoś przyjedzie za tydzień. Warto polegać na sprawdzonych markach, które oferują w ramach gwarancji producenta także wsparcie serwisu fabrycznego. To ważna ochrona dla klienta, który oprócz pomocy firmy instalacyjnej ma zapewnioną profesjonalną opiekę producenta pompy.
Koniecznie trzeba sprawdzić tabelę mocy lub charakterystykę pracy pomp ciepła. Charakterystyka pompy ciepła oraz nałożenie na nią charakterystyki cieplnej budynku (w celu wyznaczenia punktu biwalentnego) powie nam bardzo dużo, chociażby na temat tego, w którym momencie mogą się załączyć grzałki elektryczne i jak się zachowuje pompa ciepła w temperaturze –10oC czy –15oC; do ilu stopni mrozu może pracować i jaką wtedy utrzymuje moc. Przykład: pompa ciepła, która ma moc grzewczą 8 kW przy –25oC nadal będzie miała 5,77 kW. Są też takie niskiej jakości pompy ciepła, które teoretycznie również mają 8 kW, ale przy –25oC mają nie 5,77kW, a na przykład 1,5 kW mocy.
Niestety są także firmy, które do zakresu pracy pompy ciepła wliczają od razu moc grzałki. Jest to niedopuszczalne. Na pierwszy rzut oka charakterystyka pracy takiej pompy wyda się rewelacyjna, w praktyce jednak jest to bazowanie na nieświadomości klientów i celowe wprowadzanie ich w błąd. Dlatego warto wybierać markowe urządzenia wysokiej klasy. Miarodajnym współczynnikiem jest SCOP. To parametr, który w skrócie można określić jako wyznacznik sprawności i stopnia generowania oszczędności przez pompę ciepła w ciągu całego roku.
