Energooszczędny dom dostępny w budowie

Ewa Trusewicz
Ewa Trusewicz

Jak większość domów jednorodzinnych jest wybudowany według projektu gotowego. Wyróżnia go to, że jest zgodny ze standardem domu pasywnego i NF15.

Projekt gotowy tego niewielkiego domu pasywnego powstał na podstawie projektu konkursowego „Dom na prawie każdą ekipę” (II nagroda w konkursie „Energooszczędny Dom Dostępny”). Jego tradycyjna konstrukcja – murowane ściany, strop gęstożebrowy i dwuspadowy dach – pozwala użyć do budowy powszechnie dostępnych materiałów. Prosta forma architektoniczna oraz bardzo proste elewacje ułatwiają realizację i sprzyjają optymalizacji kosztów budowy.

Dom ma 114 m2 powierzchni użytkowej i jest przeznaczony dla cztero-, pięcioosobowej rodziny. Przy wschodniej elewacji zaprojektowano jednostanowiskowy garaż (19 m2). Aby na relatywnie małej powierzchni stworzyć przestronną strefę dzienną (43 m2), architekci połączyli salon z jadalnią i kuchnią. Są one usytuowane wzdłuż elewacji południowej i doświetlone dużymi wysokimi oknami. Żeby obniżyć koszty stolarki, tylko jedno z okien jest rozwieralne, pozostałe są nieotwieralne. Na parterze znajdują się jeszcze łazienka, pomieszczenie techniczne i gabinet. Na poddaszu są trzy sypialnie i łazienka. Pomieszczenia mają wysokość 2,62 m, a dzięki ściance kolankowej wysokości 1,3 m są wygodne i ustawne. Doświetlają je okna umieszczone w ścianach szczytowych.

Parametry domu

Zapotrzebowanie na ciepło – 15 kWh/(m2.K), obliczone dla III strefy klimatycznej.

Płyta fundamentowa U = 0,1 W/(m2.K).

Ściany zewnętrzne U = 0,1 W/(m2.K).

Dach U = 0,05 i 0,08 W/(m2.K).

Okna U = 0,69-0,75 W/(m2.K)

Energooszczędny dom dostępny w budowie

Dom wybudowany w Łagiewnikach koło Lublina. Jest domem pokazowym, który mogą odwiedzać wszyscy zainteresowani budowaniem domu pasywnego, by zapoznać się z zastosowanymi technologiami i rozwiązaniami

fot. DOMIK PASYWNY

Od zewnątrz dom ocieplono 30-centymetrową warstwą styropianu grafitowego. Warstwa ocieplenia otula okna wysunięte w całości poza lico muru. Zachodzi też na ramy, tworząc kilkucentymetrowy węgarek. W izolacji termicznej będą także zamontowane żaluzje zewnętrzne, które pozwolą regulować dopływ światła i energii słonecznej do wnętrz

fot. DOMIK PASYWNY

Posadowiony na płycie fundamentowej

Taki fundament można zrobić w ciągu kilku dni. Zaprojektowano płytę żelbetową grubości 25 cm, by była łatwa do wykonania. Aby dobrze odizolować termicznie konstrukcję od gruntu, na spodzie płyty umieszczono 30-centymetrową izolację z polistyrenu ekstrudowanego. Ułożono ją w trzech warstwach, wykorzystując dostępne płyty grubości 10 cm. Przez tę warstwę są przeprowadzone wszystkie podejścia instalacyjne. Izolację termiczną ułożono zarówno na spodzie projektowanej płyty żelbetowej, jak i na jej bokach, tak by utworzyła formę do jej zabetonowania. Zanim zastosowano mieszankę betonową, na ociepleniu rozłożono folię budowlaną i zbrojenie. Ponieważ dom jest wznoszony na gruncie wysadzinowym, dookoła fundamentu osłonięto go opaską z wodoodpornego styropianu. Zapobiegnie to przemarzaniu gruntu pod fundamentem.

Fundament

Po rozprowadzeniu niezbędnych przyłączy instalacyjnych na gruncie rozłożono hydroizolację z folii. Na niej umieszczono izolację termiczną, która utworzyła formę dla żelbetowej płyty fundamentowej. Aby podczas betonowania izolacja nie zmieniła położenia, boki zabezpieczono deskowaniem

fot. DOMIK PASYWNY

Ściany konstrukcyjne

Do ich budowy projektant wybrał bloczki silikatowe. Przede wszystkim dlatego, że można z nich wybudować 6-7 cm cieńszą ścianę niż z innych materiałów murowych, a w domu o małej powierzchni jest to zaletą. Ściana zamiast 24-25 cm może mieć 18 cm. To także materiał łatwo dostępny, z lokalnych wytwórni.

Ponieważ dom jest zaprojektowany tak, że nie ma w nim wewnętrznych ścian nośnych, niezbędne było wzmocnienie murów zewnętrznych słupami żelbetowymi. Wewnątrz elementami nośnymi są słupy żelbetowe, na których są oparte strop gęstożebrowy i schody. Te niezbędne elementy konstrukcyjne są wkomponowane w murowane ściany działowe. Żelbetowe wzmocnienia są również konieczne w ścianach poddasza, przenoszą bowiem cały ciężar dachu.

Aby zapewnić ścianom U na poziomie 0,1 W/(m2.K), od zewnątrz ocieplono je grafitowym styropianem. Warstwa termoizolacji jest niemal dwukrotnie grubsza niż mur, ma aż 32 cm. Gotowe ściany mają grubość około 50 cm.

Konstrukcja parteru

Mury wznoszono z bloczków silikatowych. Ściany konstrukcyjne mają grubość 18 cm. Ustawiano je na pasach poziomej izolacji przeciwwilgociowej. Bloczki są odsunięte od krawędzi płyty, dzięki czemu izolacyjna opaska płyty fundamentowej będzie połączona z ociepleniem, które będzie układane na ścianach

fot. DOMIK PASYWNY

Ściany poddasza

Wszystkie ściany zewnętrzne wymagały żelbetowych wzmocnień. Słupki w ściankach kolankowych betonowano dopiero po wymurowaniu bloczków

fot. DOMIK PASYWNY

Prosty i ciepły dach

Ma konstrukcję krokwiową i spadek 42o. Więźba była wykonana na miejscu z zaimpregnowanych belek o przekroju 8 x 18 cm. Termoizolacja z wełny mineralnej o λ = 0,035 W/(m.K) jest ułożona wokół użytkowej części poddasza – w skosach i poziomo nad sufitem. Jej grubość nie jest jednakowa. W skosach poddasza jest 45 cm ocieplenia, dzięki czemu mają U = 0,08 W/(m2.K). Nad sufitem umieszczono grubszą warstwę ocieplenia, więc ta część ma lepszą wartość współczynnika U – 0,05 W/(m2.K). Konstrukcję sufitu tworzą kleszcze umieszczone w dwóch płaszczyznach. Do dolnych kleszczy jest przymocowane poszycie sufitu, a na górnych można ułożyć płyty, które będą podłogą nieocieplonego stryszku. Bardzo istotne było doprowadzenie wełny mineralnej układanej między belkami aż do zewnętrznej krawędzi ścian, żeby dolegała do płyt styropianowych, którymi je oklejono. Dzięki temu zachowa się ciągłą warstwę ocieplenia wokół całej bryły budynku – od fundamentu po dach. Dach pokryty jest blachą układaną na rąbek stojący.

Strop

Wybrano najpopularniejszą konstrukcję gęstożebrową – strop Teriva. Belki są rozstawione co 60 cm, a na nich opierają się pustaki, na których będzie układana mieszanka betonowa. Aby nie dostała się ona do pustaków, w tych sąsiadujących z wieńcem i żebrami rozdzielczymi zasklepiono otwory

fot. DOMIK PASYWNY

Dach

Na dachu dwuspadowym więźba ma bardzo prostą konstrukcję krokwiową. Przygotowano ją na budowie z impregnowanych krokwi

fot. DOMIK PASYWNY

Okna do domów pasywnych

W takich domach muszą być okna, które podobnie jak termoizolacja zapewnią ochronę przed utratą ciepła. Ich zadaniem jest także pozyskiwanie energii słonecznej. Duże znaczenie mają więc ich rozmiary i rodzaj oszklenia. Wybrano okna z PCW ze względu na ich dostępność i korzystną cenę (w tym segmencie okien). Dobór okien ze względu na ich parametry zróżnicowano zależnie od tego, na której elewacji są montowane. Na najbardziej przeszkloną elewację południową wybrano okna o najkorzystniejszym współczynniku g, aby umożliwić jak najlepsze pozyskiwanie energii cieplnej z promieniowania słonecznego. Na pozostałych ścianach okna mają słabszy współczynnik g, ale za to korzystniejsze U. Bardziej istotna jest tu ochrona przed utratą ciepła. Dostosowanie parametrów okien do kierunków świata pozwoliło uzyskać lepszy bilans energetyczny domu.

Okna są zamontowane w warstwie ocieplenia. Całkowite wysunięcie ram poza mur pozwoliło uniknąć mostków termicznych na ich styku. Ramy opierają się na drewnianych łatach zamocowanych do muru pod otworem okiennym. Na obwodzie są przytwierdzone do muru za pomocą kątowników. Termoizolacja otacza okna i dodatkowo zachodzi na ramę od przodu na 5-6 cm.

Aby latem duże południowe przeszklenie nie powodowało przegrzewania się wnętrza domu, zaprojektowano zewnętrzne żaluzje. Będą umieszczone w grubej warstwie termoizolacji nad oknami.

Uszczelnienie domu

To jedno z podstawowych kryteriów, które musi spełniać dom pasywny. Wymiana powietrza w budynku musi przebiegać w sposób kontrolowany, by nie tracić ciepła i umożliwić prawidłowe działanie wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej. Dość łatwo było uszczelnić murowane ściany, zapewnił to ułożony na murach tynk wewnętrzny. Skosy połaci dachowych i sufit nad poddaszem mają od wewnątrz poszycie z płyt OSB, których styki są oklejone taśmą paroszczelną. Zaklejone jest także połączenie płyt z tynkiem wewnętrznym. Warstwą wykończeniową, która osłania płyty OSB i taśmy uszczelniające, jest okładzina z płyt gipsowo-kartonowych.

Newralgicznym miejscem są wszystkie otwory okienne i drzwiowe. Choć stolarka jest szczelna, trzeba było także uszczelnić jej połączenie z murem. W tym celu do okien doklejono taśmy paroszczelne i od wewnątrz przymocowano je do ościeża. Od zewnątrz okna osłania ocieplenie i tynk.

Instalacje taniej

Projekt zakładał zainstalowanie kompaktowego urządzenia grzewczego, które łączy w sobie rekuperator i pompę ciepła. Jedno urządzenie może więc być źródłem ciepła i obsługiwać wentylację mechaniczną. W tej realizacji zrezygnowano jednak z tego rozwiązania. Z uwagi na dostęp do mediów, w tym sieci gazowej, tańsze okazało się zainstalowanie rekuperatora i kotła gazowego.

Wydanie: Murator 2/2016 Tekst Ewa Trusewicz
Projekt CS Studio
Zdjęcia Domik Pasywny
warto przeczytać
tematy z okładki
Optymalne ocieplenie
Czy warto ocieplić ściany grubszą warstwą izolacji niż przewidziana w projekcie domu? Sprawdzamy, czy w każdej sytuacji się to opłaca.
IZOLACJA TERMICZNA
Jak urządzić nieduży salon
Wprawdzie niewielki salon skazuje nas na pewne ograniczenia, ale może też mieć niepodważalne zalety. Przede wszystkim jest przytulny, a to...
ARANŻACJA SALONU