Domy z różnymi strefami dziennymi
Otwarty salon połączony z kuchnią i jadalnią, wnętrze z częściowo oddzielonymi pomieszczeniami, a może tradycyjny układ z osobną kuchnią? Każde z tych rozwiązań ma zalety i może zupełnie inaczej organizować życie domowników. Oto projekty, które pozwalają wybrać między przestronnością a prywatnością w strefie dziennej.
Symbolem nowoczesnego domu jest otwarta przestrzeń dzienna. Salon z jadalnią i kuchnią tworzy jedno reprezentacyjne wnętrze, często otwarte dodatkowo na hol i schody prowadzące na piętro. Takie rozwiązanie wciąż pozostaje atrakcyjne, ale coraz większą wagę przykłada się do porządkowania funkcji i tworzenia miejsc o różnym stopniu prywatności.
Przestrzeń, która organizuje życie domu
Strefa dzienna to serce domu, miejsce spotkań domowników, odpoczynku, wspólnego spożywania posiłków i przyjmowania gości. Jej układ w dużym stopniu decyduje o tym, jak korzystamy z całego domu. Czy podczas przygotowywania obiadu można swobodnie rozmawiać z osobami siedzącymi w salonie? Czy pracujące urządzenia kuchenne przeszkadzają oglądającym film? Czy można odpocząć w zacisznym miejscu, nie tracąc kontaktu z pozostałymi domownikami?
Odpowiedzi na te pytania zależą nie tylko od powierzchni domu, ale przede wszystkim od sposobu podziału przestrzeni. Nawet na stosunkowo niewielkim metrażu można stworzyć wygodną i funkcjonalną strefę dzienną, jeśli właściwie rozmieści się jej poszczególne części. W projektach domów jednorodzinnych spotykamy trzy podstawowe rozwiązania: strefy dzienne otwarte, półotwarte i zamknięte. Różnią się one nie tylko obecnością ścian działowych, lecz także sposobem komunikacji, dostępem do światła oraz możliwościami aranżacji wnętrza.
Otwarta, półotwarta lub zamknięta
Otwarta strefa dzienna to kuchnia, jadalnia i salon w jednej przestrzeni, w której poszczególne funkcje wyznacza przede wszystkim ustawienie mebli. Wyspa lub półwysep kuchenny może oddzielać miejsce przygotowywania posiłków, stół wyznacza część jadalnianą, a kanapa ustawiona tyłem do kuchni tworzy granicę strefy wypoczynkowej.
Największą zaletą takiego układu jest przestronność, szczególnie cenna w małych i średnich domach. Brak ścian działowych ułatwia dostęp światła dziennego, pozwala na kontakt między domownikami. Trzeba jednak pamiętać, że wszystkie czynności odbywają się w obecności pozostałych osób. Kuchenny rozgardiasz czy zapachy przygotowywanych potraw stają się częścią salonowego życia.
Półotwarta strefa dzienna łączy zalety wspólnej przestrzeni z możliwością częściowego odizolowania poszczególnych funkcji. Kuchnię można ukryć za fragmentem ściany, ustawić w bocznej wnęce lub połączyć z jadalnią przejściem. Niekiedy granicę stanowią ażurowe regały, lamele, przeszklone ścianki albo drzwi przesuwne.
Taki układ zapewnia większą swobodę w organizacji życia. Osoba przygotowująca posiłki nie jest całkowicie odizolowana od domowników, ale część kuchni pozostaje niewidoczna z salonu. Strefa wypoczynkowa zyskuje bardziej kameralny charakter. Wizualne oddzielenie kuchni nie wyeliminuje hałasu ani zapachów.
Zamknięta strefa dzienna to układ z wyraźnie wydzielonymi pomieszczeniami, najczęściej osobną kuchnią i salonem, a niekiedy również jadalnią. Kojarzony przede wszystkim z tradycyjnym budownictwem, dzisiaj ponownie staje się alternatywą dla otwartych wnętrz. Pozwala na niezależne korzystanie z pomieszczeń i zapewnia większą prywatność. W kuchni można intensywnie gotować, podczas gdy w salonie ktoś odpoczywa, pracuje lub ogląda film.
Zamknięty układ ułatwia także urządzenie wnętrz o odmiennym charakterze i ogranicza rozprzestrzenianie się dźwięków oraz zapachów, pod warunkiem zastosowania odpowiednich drzwi i wentylacji. Jego wadą bywa konieczność przeznaczenia dodatkowej powierzchni na komunikację, a wydzielone pomieszczenia mogą wydawać się mniej przestronne.
1. Mały z wydzieloną kuchnią
Bryłę tego niewielkiego domu powiększa mały, prostopadłościenny garaż (21,7 m²) przylegający do ściany szczytowej. Ze względu na wymiary i oszczędne wykończenie można go nazwać domem niskokosztowym. Projekt zyskuje wizualnie dzięki wyważonym proporcjom, a także za sprawą materiałów wykończeniowych dobranych do jego skali.
Elewacja frontowa zwraca uwagę efektownym boniowaniem przy drzwiach wejściowych, imitującym oszalowanie z szerokich desek i nawiązującym do wykończenia bramy garażowej.
Dodatkowy efekt wizualny osiągnięto przez wkomponowanie ten detalu w ciemnoszary tynk, którym pokryto fragmenty elewacji. W podobny sposób jest wykończona elewacja przy tarasie.
Dach z wąskimi okapami jest pokryty czarną płaską dachówką, a na jego fragmencie umieszczono panele PV. Symetrycznie rozplanowane pojedyncze okna dachowe na przeciwległych połaciach doświetlają klatkę schodową i łazienkę na poddaszu.
Wejście do domu znajduje się z boku, tuż obok części z garażem. Z wiatrołapu (4,2 m2) prowadzą trzy przejścia: na wprost do holu (6,5 m2), z lewej strony do garażu, a z prawej do spiżarni (1,6 m2), z której można przejść bezpośrednio do kuchni (9,2 m2).
Wnętrze domu jest zaaranżowane wokół centralnego punktu, jakim jest niewielkie pomieszczenie kotłowni (3,0 m2). Po jednej jej stronie znajdują się korytarz z klatką schodową oraz obszerna strefa dzienna (23,1 m2) z kuchnią oddzieloną ścianką działową i szafką. Po przeciwnej stronie, na wprost wejścia, ulokowano łazienkę (3,9 m2) i pokój (11,7 m2), który może być gabinetem lub dodatkową sypialnią. Przestrzeń pod schodami wykorzystano na pralnię (3,1/6,5 m²).
Z pokoju dziennego prowadzą dwoje szerokich, przeszklonych drzwi przesuwnych na taras biegnący wzdłuż dwóch przylegających do siebie ścian od strony ogrodu.
Na poddaszu, choć niewielkim, zmieściły się trzy sypialnie – dwie mniejsze (12,7/15,4 m2, 12,9/15,5 m2) i przestronna master bedroom (18,3/20,6 m2) z własną dużą garderobą, a także spora łazienka (5,3/7,1 m2).
Projekt: Nasz faworyt 1G1 – Murator A108G1+AR1; autor: architekt Katarzyna Słupeczańska
Plany domu Nasz faworyt
Parter, powierzchnia użytkowa 65,9 m2, netto 69,3 m2
rys. Marek Sternicki
2. Stodoła z kuchnią otwartą na salon i taras
Dom zaprojektowany jest na planie wydłużonego prostokąta – szerokość budynku to tylko niespełna 8 m, natomiast długość przekracza 20 m. Taki kształt pozwala, mimo dużej powierzchni zabudowy, zaplanować go na wąskiej działce, tym bardziej że strefa wejścia znajduje się na wąskiej ścianie szczytowej. Dom ma formę typowej współczesnej stodoły, a zgodnie z tym trendem – także bardzo oszczędne wykończenie. Paletę kolorystyczną tworzą biel ścian, ciemna szarość pokrycia dachowego oraz naturalny kolor drewnianych lameli na fragmentach elewacji, nawiązujący do wykończenia stolarki.
Wnętrze domu porządkuje funkcjonalnie długi korytarz rozdzielający go wzdłuż na dwie nierówne części. W części bliższej wejścia korytarz wtapia się w obszerną, otwartą strefę dzienną, do której prowadzą boczne drzwi z niewielkiego przedsionka. Kuchnię (18,4 m2) od pokoju dziennego (31,3 m2) mieszczącego jadalnię i salon oddziela wyspa z płytą do przyrządzania posiłków. Wypoczynkową część tej obszernej przestrzeni uatrakcyjnia kominek. Po przeciwnej stronie znalazło się miejsce dla maleńkiej toalety (1,2 m2), którą ulokowano pod zaplanowanymi schodami na poddasze. Wszystkie funkcje domu są na parterze, ale istnieje możliwość zaadaptowania jeszcze dużej przestrzeni pod dachem.
Zagospodarowanie poddasza mogą ułatwić zaprojektowane okna połaciowe.
Wtapiający się w część dzienną korytarz prowadzi w głąb domu. Tutaj znajduje się część sypialna i sanitarno-gospodarcza budynku. Są tu cztery sypialnie – trzy mniejsze (11,8, 11,9 i 11,9 m2) oraz większa, typu master bedroom (13,8 m2), położona na samym końcu domu i zajmująca całą jego szerokość, z garderobą (5,2 m2) i osobną łazienką (7,2 m2). Uzupełnieniem jest kolejna łazienka oraz kotłownia z pralnią.
Takie rozplanowanie niesie ze sobą nierównomierne rozmieszczenie okien, których większość znajduje się na jednej ze ścian bocznych, wzdłuż której na całej długości budynku biegnie taras. Duże pionowe przeszklenia i taras osłania wysunięta z bryły żelbetowa rama rozpostarta niemal na całej szerokości ściany. Zadaszenie chroni taras przed warunkami atmosferycznymi i pozwala przenieść tu w sezonie letnim wiele codziennych zajęć. Zachęcają do tego szerokie drzwi tarasowe prowadzące na taras ze wszystkich sąsiadujących z nim pomieszczeń, w tym z trzech sypialni. To zadaszenie najlepiej spełni swoje zadanie, jeśli elewacja będzie zwrócona na południe. Taki układ sprawdzi się latem dzięki zacienieniu okien, a zimą duże przeszklenia dostarczą w słoneczny dzień odrobinę ciepła.
Projekt: Nowatorski (z wentylacją mechaniczną i rekuperacją) – Murator EC383; autor: architekt Grzegorz Kaliciak
Plany domu Nowatorski
Parter, powierzchnia użytkowa 139,5 m2
rys. Marek Sternicki
3. Rozłożysty parterowy
To dom w typie bungalowu – jednokondygnacyjny z niskim dachem i szerokim okapem. Rozmieszczenie wszystkich funkcji i całej powierzchni użytkowej (124,2 m2) wyłącznie na parterze wymagało zaprojektowania rozłożystego budynku.
Wykończenie z zewnątrz jest bardzo oszczędne – białe tynki kontrastują z czernią płaskich dachówek. Ten czarno-biały zestaw przełamuje ciepły, brązowożółty kolor drewna lub jego imitacji na bramie garażowej, drzwiach i stolarce okiennej. Dodatkiem są niewielkie fragmenty ścian wykończone jasnoceglastym klinkierem.
Dom ma czytelny układ funkcjonalny, złożony ze strefy wejściowej i dziennej od frontu oraz strefy wypoczynkowej w głębi, od strony ogrodu. Wysunięty do przodu dwustanowiskowy garaż (32,3 m2) oraz przylegającą do niego strefę wejściową łączy kopertowy dach. Z garażu można dostać się do małej kotłowni (4,5 m²) doświetlonej niewielkim okienkiem w bocznej elewacji.
Za drzwiami wejściowymi znajduje się wiatrołap (7,3 m2) z bocznym przejściem do garażu. Hol otwiera się szeroko z lewej strony na obszerną strefę dzienną z salonem, jadalnią (34,3 m2) i otwartą kuchnią (10,0 m2), przy której jest mała spiżarnia (1,6 m2). Duże narożne okno doświetla przestrzeń roboczą w kuchni – niewielki półwysep oddziela ją od części jadalnianej salonu. Do tej części domu przylega duży taras, częściowo ocieniony narożnikiem dachu wspartym na kolumnie. Duże przeszklenia z drzwiami tarasowymi łączą taras ze strefą dzienną, co latem pozwala na przeniesienie części życia domowników na zewnątrz.
Z holu na prawo prowadzi krótki łącznik do korytarza biegnącego w głąb domu. Obok łącznika jest niewielka pralnia (2,8 m2), a dalej z jednej strony korytarza są trzy sypialnie – dwie małe (po 11,9 m2) i master bedroom (14,5 m2) z własną garderobą (7,0 m2). Po przeciwnej stronie jest część sanitarna z toaletą (1,5 m2) i dużą łazienką (6,6 m2).
Rozłożysty, choć niski dach pozwala na zaadaptowanie poddasza. Wysokość 2,2 m ma tylko niewielki fragment po obu stronach łamanej kalenicy. Można z tego skorzystać, tym bardziej że w projekcie zostało uwzględnione miejsce na schody.
Projekt: Szafranowy – wariant I – Murator C374a; autor: architekt Karol Włoskowski
Plany domu Szafranowy
Parter, powierzchnia użytkowa 124,2 m2, netto 161 m2
rys. Marek Sternicki
4. Parterowa willa z płaskim dachem
To współczesna willa inspirowana modernizmem. Nowoczesną formę budynku urozmaicają masywne żelbetowe ramy od frontu i od tyłu budynku. Są podporami dla pergoli ocieniających częściowo duże tarasy, które dodatkowo optycznie powiększają przestrzeń domu. Najmniejsza z ram tworzy zadaszenie nad strefą wejścia obok garażu.
Biel tynkowanych ścian i ram urozmaicają okładziny z desek lub ich imitacji w kolorze jasnego drewna, zastosowane na fragmentach elewacji.
Dom jest podzielony na trzy odrębne strefy. Po prawej stronie wejścia znajduje się zaplecze gospodarcze z garażem (18,4 m2) na jeden samochód i przylegającą do niego kotłownią (9,4 m2) z wyjściem na taras z tyłu domu. Z garażu można przejść do niewielkiego przedsionka, z którego szerokie podwójne drzwi wyprowadzają do obszernego holu (5,4 m2), który jest częścią dużej strefy dziennej.
W bezpośrednim sąsiedztwie holu znajduje się przejście do kuchni (7,4 m2), częściowo osłoniętej od reszty wnętrza ściankami i oddzielonej od pokoju dziennego (30,6 m2) wyspą z miejscami do siedzenia. W ten sposób przestrzeń kuchni stanowi jakby niezależną część całej strefy dziennej.
Załamany korytarz prowadzi z holu w głąb domu, gdzie została ulokowana strefa nocna domu. Dzięki załamaniu korytarza ta wypoczynkowa część domu jest nieco odseparowana od głośniejszej strefy codziennych zajęć. Są tutaj trzy sypialnie (11,1, 12,0, 13,9 m2) oraz łazienka (4,8 m2). Z jednej z sypialni można wyjść na mały taras w osłoniętej części ogrodu za domem. Powstał tu zaciszny zakątek na poranną kawę z odrobiną słońca latem.
Drugi, większy taras przylega do strefy dziennej od frontu i z boku domu. Jest na wyciągnięcie ręki za sprawą dużych przeszkleń i wyjść z dwóch stron domu. Tu można latem spędzać czas z rodziną pod zadaszeniem pergoli. Tuż obok znajduje się kuchnia, co ułatwia serwowanie posiłków czy przekąsek i dodatkowo zachęca do wyjścia bliżej zieleni ogrodu.
Projekt: Bajeczny widok – wariant VI – Murator M183f; autor: architekt Katarzyna Słupeczańska
Plany domu Bajeczny zakątek
5. Bliźniak z otwartą strefą dzienną
To projekt nowoczesnego domu dwulokalowego o eleganckiej, symetrycznej bryle, przykrytej czterospadowym dachem o niewielkim kącie nachylenia. Budynek ma dwie pełne kondygnacje i mieści dwa niezależne mieszkania o niemal identycznym układzie, każde o powierzchni 113,2 m². Prosta forma i oszczędny detal architektoniczny nadają mu charakter miejskiej willi.
Elewacje wykończono jasnym tynkiem, zestawionym z dużymi płaszczyznami okładziny w kolorze naturalnego drewna. Kontrastują z nimi ciemne pokrycie dachu oraz stolarka okienna. Nowoczesny wygląd podkreślają duże przeszklenia i balkony ze szklanymi balustradami. Każdy lokal ma osobne wejście od frontu, własny taras od strony ogrodu oraz dwa balkony na piętrze.
Wnętrza obu mieszkań rozplanowano symetrycznie, oddzielając je wspólną ścianą. Wzdłuż wspólnej ściany w każdym lokalu zaprojektowano hol (6,2 m2) ze schodami na piętro, aby ograniczyć wzajemne oddziaływanie mieszkań.
Na parterze każdego z mieszkań od strony ogrodu znajduje się duża, otwarta strefa dzienna z kuchnią (7,1 m2) oddzieloną od pokoju dziennego (19,7 m2) długim półwyspem. Od frontu znajduje się sypialnia (10,8 m2), a w środkowej części – łazienka (4,1 m2). Pod schodami wygospodarowano schowek (1,6/3,2 m2).
Piętro zajmują trzy sypialnie (14,2, 11,7 i 10,3 m2), łazienka (6,0 m²) i niewielka kotłownia (3,5 m2) połączona z pralnią. Wszystkie trzy sypialnie na piętrze mają dostęp do balkonów.
Projekt: Światła miasta – wariant III (dwulokalowy) – Murator M225c; autor: architekt Ewa Dziewiątkowska
Plany domu Światła miasta
Parter, powierzchnia użytkowa 2 x 53,3 m2
rys. Marek Sternicki