Domy z wjazdem od południa
Projekty takich domów wymagają inwencji, ale mogą być ciekawsze i uczą sztuki kompromisu.
Wejście i wjazd od południa zmieniają zwyczajowy układ funkcjonalny domu. To wyzwanie nie tylko dla architekta, ale również dla właściciela, który musi się dobrze zastanowić, jak zagospodarować przestrzeń, aby zachować intymność strefy dziennej, która naturalnie lokalizowana jest po słonecznej stronie domu, a w tym wypadku znajduje się od strony ulicy.
Wjazd od południa – jak to rozwiązać
W domach z wjazdem od południa zachowanie prywatności i rozplanowanie pomieszczeń z uwzględnieniem podstawowych zasad ich rozmieszczenia względem stron świata to najważniejsze kwestie do rozwiązania. Tutaj nie można tak po prostu odwrócić się od ulicy, bo skazalibyśmy miejsca, które powinny być nasłonecznione, na niedobór lub wręcz brak światła słonecznego. Salon i taras od północy w naszej szerokości geograficznej to nienajlepsze rozwiązanie.
Więcej kłopotu mają w takim przypadku właściciele małych działek, bo przy wjeździe od południa bardzo pomocna staje się duża powierzchnia. Jeśli jest taka możliwość, trzeba odsunąć budynek jak najdalej od ulicy. Oddalenie zapewni minimum intymności. Można też zasłonić dom od słonecznej strony roślinnością, ale takie odseparowanie od ulicy zmniejsza bezpieczeństwo. Oczywiście dużą rolę odgrywa wysokość szpaleru krzewów czy innych roślin, ale mimo wszystko zwiększa się wówczas ryzyko ułatwienia włamania. Usytuowanie wejścia, położenie kuchni w stosunku do niego oraz miejsce salonu, a tym samym tarasu z wyjściem na ogród, to najważniejsze kwestie do rozwiązania. Kuchnia powinna znaleźć się w miarę blisko wejścia i ewentualnie garażu, a jednocześnie w chłodniejszej części domu. Salon i taras powinny być zwrócone w kierunku słońca. Kompromisowe rozwiązania prezentuje pięć domów w różnych stylach.
1. Tradycyjny z dodatkami
To klasyka architektury parterowego domu jednorodzinnego z dachem czterospadowym. Jedną z jego podstawowych zalet jest prostota formy, która stylem przypomina egzotyczny bungalow. Można tu zastosować rozmaite dodatki, które nadadzą mu indywidualnego charakteru, na przykład w zaproponowanej wersji z szarą lub grafitową dachówką, szarym boniowaniem i drewnianymi akcentami na ramach okiennych oraz płaszczyznach drzwi i bramy garażowej. Urozmaiceniem są różne kształty otworów okiennych.
Na powierzchni 88 m² jest wszystko, co jest potrzebne dla trzyosobowej rodziny. W bryle domu znalazło się także miejsce na garaż (19,3 m2). W razie potrzeby istnieje możliwość zagospodarowania przestrzeni poddasza na dodatkowe miejsce do przechowywania.
W przypadku wejścia i podjazdu od południa co prawda kuchnia jest dosyć mocno nasłoneczniona, ale przed bezpośrednimi promieniami słońca, szczególnie w najgorętsze godziny, chroni ją szeroki okap. Udogodnieniem jest niewielka spiżarnia (1,2 m2), która dzieli przestrzeń z szafą wnękową na ścianie rozdzielającej kuchnię (10,6 m2) i wiatrołap (5,0 m2).
Strefa nocna z dwiema sypialniami i łazienką (5,6 m2) znajduje się od strony północnej, w zacisznej, oddalonej od ulicy części domu. Została ona dodatkowo oddzielona od reszty pomieszczeń niewielkim korytarzem (3,0 m2) – można tu wstawić drzwi, jeszcze bardziej izolując tę wypoczynkową strefę. W centralnej części znajduje się duży, jasny salon z jadalnią (32,0 m2) – idealne miejsce do spędzania wspólnego czasu z rodziną i przyjaciółmi. Szerokie wyjście na taras (24,0 m2), który przy takim usytuowaniu domu znajdzie się po zachodniej stronie, zachęca do wychodzenia na zewnątrz. O jego intymność i zmniejszenie ekspozycji na ulicę można zadbać, sadząc kępy krzewów zasłaniających widok. Z garażem połączona jest kotłownia, która ma także wyjście z boku na ogród. Może więc pełnić również funkcję składziku na sprzęt ogrodniczy.
Projekt: Od serca – Murator M242, autor: architekt Ewa Dziewiątkowska
2. Z dwoma tarasami
To rozłożysty budynek parterowy przykryty czterospadowym, niskim dachem, któremu przeszklenia o urozmaiconej formie i dużej powierzchni nadają cech nowoczesności. Zyskuje także dzięki antracytowej dachówce, która kontrastuje z bielą elewacji urozmaiconą akcentami drewna.
Rozłożysty dom w przypadku otwarcia na południe ma wyeksponowany duży taras (28,3 m2), który obejmuje ścianę od strony wejścia i elewację zachodnią. Jest zaproszeniem dla gości, chociaż to rozwiązanie sprawdzi się bardziej w przypadku oddalenia samego domu od ulicy. Tarasowe elewacje są mocno przeszklone i mają wyjścia od strony salonu i jadalni. Dodatkowo część jadalniana jest doświetlona efektownym dużym oknem narożnym. W strefie dziennej od tej strony znajduje się jeszcze otwarta kuchnia (7,4 m2) z wyeksponowanym na wejście poziomym oknem narożnym. Okap zapewnia jej zacienienie w letnie miesiące.
Dom ma także drugi, mniejszy taras (12,2 m2) z tyłu, od strony ogrodu. To zaciszne miejsce dostępne jest z największej sypialni (15 m2). Niewątpliwie jest to spokojny zakątek na poranną kawę z odrobiną wschodniego słońca. W tej schowanej części domu są jeszcze dwie mniejsze sypialnie oraz dwie łazienki. Całość strefy nocnej jest oddzielona od reszty domu korytarzem (5,2 m2), co pozwala na niemal całkowite odseparowanie jej od głośnej części domu na niewielkiej przestrzeni i w dodatku na jednej kondygnacji. Część techniczna domu z kotłownią (6,6 m2) została rozciągnięta jest wzdłuż wschodniej części domu. Stąd również z kotłowni jest wyjście na ogród, co pozwala składować tu narzędzia do pielęgnacji ogrodu.
Projekt: Bajeczny widok – wariant II – Murator M183b, autor: architekt Katarzyna Słupeczańska
3. Z dużym poddaszem
To wygodny dom dla dużej rodziny. W bryle, w wysuniętej nieco w kierunku podjazdu części, znalazł się obszerny dwustanowiskowy garaż (33,4 m2). Miejsce zajęte pod niego na parterze rekompensuje większa przestrzeń na poddaszu, gdzie znalazło się miejsce na wąską loggię pod szczytem.
Dom w przypadku otwarcia na południe nic nie traci na intymności, chociaż słońca na położonym z tyłu tarasie może brakować. Jego przedłużenie wzdłuż zachodniej elewacji to raczej uzupełnienie komunikacji z kuchnią (9,7 m2) umieszczoną od frontu, zaraz obok przedsionka (3,1 m2). Połączony z nią ogromny salon z jadalnią (31,2 m2) w środku domu jest maksymalnie doświetlony dużymi oknami wychodzącymi na zachód oraz szerokim przeszklonym przejściem na taras (33,9 m2).
Z tyłu domu na parterze znalazła się mała enklawa nocna, oddzielona od części dziennej korytarzykiem, przy którym są łazienka (2,9 m2) z ekstrawaganckim oknem narożnym i sypialnia (10,4 m2). Zaraz obok jest duże pomieszczenie techniczne, do którego wchodzi się z garażu lub z ogrodu. To dobre rozwiązanie, bo może ono być także pralnią lub składem na narzędzia i sprzęt ogrodniczy.
Poddasze to prawdziwe królestwo wypoczynku i relaksu. Prowadzą tam wyeksponowane w części dziennej schody zabiegowe. Trzy sypialnie (18,9, 16,9 i 14,5 m2), duża łazienka (6,9 m2), pralnia (1,7 m2) i dwie loggie (każda po 8,9 m2) to naprawdę luksus. Na loggię nad garażem prowadzi wyjście z największej sypialni z garderobą i osobnymi drzwiami do łazienki. Druga loggia od ogrodu jest dostępna z korytarzyka i łazienki.
Projekt: Niepospolity – Murator M197, autor: architekt Katarzyna Słupeczańska
Plan domu
Parter, powierzchnia użytkowa 64,1 m2, netto 111,1 m2
fot. Marek Sternicki
4. Płaski, minimalistyczny
Ten projekt to propozycja dla miłośników minimalistycznej formy i nowoczesności. Korpus budynku tworzą przenikające się dwie prostopadłościenne bryły. Urozmaiceniem są proste attyki skrywające dach, a także betonowe ramy tworzące konstrukcję zadaszenia nad wejściem, połączonego z wysuniętym do przodu garażem, oraz pergoli nad fragmentem tarasu. Tę geometryczną kompozycję ożywiają lamele, którymi wykończono fragmenty elewacji.
Płaskie pokrycie może zachęcić do wykonania zielonego dachu, który wpisze dom jeszcze bardziej w zielone otoczenie działki.
W parterowym, rozłożystym domu strefy dzienna i nocna są wyraźnie rozdzielone. Przejście między nimi znajduje się w tylnej części salonu, co ogranicza do minimum przedostawanie się dźwięków z tej ruchliwej części domu do miejsca, w którym każdy z domowników pragnie wytchnienia i spokoju. Duży salon z jadalnią (33,9 m2) oraz częściowo oddzielona ścianką kuchnia (11,1 m2) są połączone z niewielkim korytarzem sąsiadującym z zamykanym wiatrołapem (5,2 m2).
W części nocnej są aż trzy duże sypialnie, w tym jedna z garderobą (12,1 m2 i 2,6 m2). Zaplanowano tu też pokój kąpielowy (6,0 m2), a na korytarzu przy salonie dodatkową łazienkę (3,6 m2).
W przypadku wjazdu i wejścia od południa drzwi do domu są ocienione zadaszeniem. Sypialnie znajdują się od północy, ale wyjścia z nich na ogród i taras będą po zachodniej i wschodniej stronie.
Kotłownia z pralnią (9,9 m2) połączona jest z dwustanowiskowym garażem (34 m2), z którego można przejść do wiatrołapu i korytarza. To ciekawe rozwiązanie, izolujące w pewnym sensie to pomieszczenie od reszty domu, dzięki czemu zapewnia większe bezpieczeństwo i komfort użytkowania urządzeń grzewczych. Miejsca jest tu dość na urządzenie drugiej, tak zwanej brudnej kuchni – smażenie ryb, faworków czy pączków nie będzie przeszkadzać innym domownikom.
Z prawie każdego pomieszczenia można swobodnie wyjść do ogrodu. Z salonu prowadzą dwa szerokie wyjścia na duży taras. Jego ponad 45-metrowa powierzchnia podzielona jest funkcjonalnie na dwie części – ta przylegająca do kuchni i pokoju dziennego to letnia jadalnia. Przy podjeździe od południa znajdzie się po zachodniej stronie. Duża część tarasu położona jest od zachodu, ale jest też fragment od północy, schowany i niewidoczny od strony ulicy.
Tu można umieścić intymną strefę wypoczynku na świeżym powietrzu.
Projekt: Wrzosowe wzgórza – wariant II – Murator M186b, autor: architekt Katarzyna Słupeczańska
Plany domu Wrzosowe wzgórza
5. Piętro z kopertą
Duża piętrowa willa oferuje ponad 150 m² powierzchni użytkowej. Piętrową część mieszkalną powiększa od frontu i z boku parterowy prostopadłościan, w którym znalazła się strefa wejścia oraz dwustanowiskowy garaż. Płaski dach nad garażem można wykorzystać do zaaranżowania zielonego pokrycia wykończonego roślinnością, co obniży temperaturę w sąsiedztwie ścian budynku.
W przypadku zwrócenia domu wjazdem na południe obszerny taras (34,6 m2) zajmie północno-zachodnią, nieco schowaną w głębi część domu. Można go dodatkowo odgrodzić od strony wejścia roślinnością. Takie rozwiązanie pozwoli zapewnić prywatność tej wypoczynkowej części. Eksponowana na słońce kuchnia i jadalnia z dużymi narożnymi oknami wymagają zastosowania przesłon ograniczających latem dostęp promieni słonecznych. Zimą za to przez te duże okna wpadnie sporo darmowej energii w pogodne dni. Otwarta przestrzeń strefy dziennej (47,2 m2) ułatwi dystrybucję tego dodatkowego ciepła.
Salon otwarty jest dużymi przeszkleniami na obie części tarasu, co sprawia, że ogród dosłownie wchodzi do domu. W tej części znajduje się jeszcze nieco schowana klatka schodowa, a po przeciwnej stronie domu z tyłu przylega do niej sypialnia z łazienką, połączona holem z przedsionkiem od frontu. Po jego prawej stronie znajduje się kotłownia (5,2 m2) z przejściem do garażu (42,0 m2).
Projekt ma sześć nieco różniących się układów pomieszczeń na piętrze. Różnią je szczegóły, na przykład powierzchnia sypialni lub umiejscowienie schowka-garderoby. W jednym wariancie zamiast czterech sypialni zaproponowano trzy, z największą master bedroom z własną garderobą i łazienką (14,7, 4,2 i 4,6 m2). We wszystkich układach na piętrze znajduje się narożny, duży balkon (13,8 m2), pełniący funkcję zadaszenia tarasu. Na balkon jest dostęp z jednej z sypialni.
Projekt: Wzorcowy – Murator A104G2, autor: architekt Ewa Dziewiątkowska
Plany domu Wzorcowy
Parter, powierzchnia użytkowa 76,8 m2, netto 127,50 m2
rys. Agnieszka i Marek Sterniccy