Domy z poddaszem do adaptacji

Projekty domów parterowych z dachami spadzistymi często nie proponują gotowych rozwiązań dla poddaszy. To upraszcza oraz obniża cenę projektów, a przede wszystkim koszty budowy. Nie każdego bowiem stać od razu na budowę całego domu, a takie projekty pozwalają na podzielenie jej na etapy.

Do adaptacji, a jednak zaplanowane

Dodatkowa kondygnacja na zapas to doskonałe rozwiązanie dla rodzin rozwojowych. Zawsze lepiej planować przyszłość, mając w zanadrzu dodatkowe metry domu. W razie potrzeby najważniejsze elementy domu są przewidziane lub nawet gotowe. Projekty mają umiejscowione schody w najbardziej dogodnych miejscach, które pozwolą funkcjonalnie zaaranżować górną kondygnację. Rozplanowanie parteru – umiejscowienie kuchni, łazienki, toalety, kotłowni i ewentualnie kominka – wymusza poprowadzenie kominów wentylacyjnych, spalinowych, a także przebiegu instalacji czy odpowietrzeń kanalizacji. Przyda się z pewnością wykonanie przejść dla rur instalacji wodnej, kanalizacyjnej, grzewczej i przewodów elektrycznych przez strop. Od razu można także zamontować rozdzielacz, do którego potem podłączy się obiegi grzewcze. Te wszystkie elementy przyspieszą późniejsze prace przy adaptacji, a przede wszystkim będą tylko w minimalny sposób wpływać na funkcjonowanie już zamieszkałej części, nie destabilizując jej życia.

Można zdecydować się na początku na izolację cieplną stropu nad częścią mieszkalną, co nie jest tak kosztowne jak wykonanie docelowej termoizolacji poddasza. Oczywiście warto zaizolować już także poddasze i je wstępnie wykończyć, ale to wiąże się z większymi wydatkami na etapie budowy.

Ze skosami łatwo sobie poradzić

Na poddaszu użytkowym w parterowych domach z dachami spadzistymi pełną powierzchnię użytkową mają tylko te części, których wysokość wynosi od 2,2 m wzwyż. Fragmenty mające od 1,4 m do 2,2 m wliczają się do powierzchni użytkowej tylko w 50%, a miejsc o wysokości poniżej 1,4 m w ogóle się nie uwzględnia. Miejsca przeznaczone na stałe przebywanie ludzi muszą mieć minimalną wysokość 2,2 m. Na poddaszach zazwyczaj tylko część powierzchni ma taką wysokość. Średnia wysokość pomieszczeń przeznaczonych do wykorzystania mieszkalnego wynosi 190 cm. Korytarze i strefy wejść do pomieszczeń wraz ze znaczną ich powierzchnią muszą leżeć w najwyższych częściach poddasza – jest to zazwyczaj strefa po obu stronach kalenicy. Łóżko, biurko, miejsce do czytania czy wanna mogą częściowo znajdować się w strefach niższych poddasza. Najniższe fragmenty to idealne miejsce na półki, szafy i wszelkiego rodzaju urządzenia.

1. Uniwersalny

Ten niewielki dom o klasycznej architekturze może być wygodnym siedliskiem dla rodziny 2+2, na co pozwalają trzy sypialnie. Czterolistna koniczyna swoją nazwą potwierdza formę i rozmieszczenie funkcji domu. Wszystko tu kręci się wokół „czwórki” i symetrii. Dom jest zaprojektowany na planie prostokąta i przykryty czterospadowym dachem kopertowym. Regularne wnętrze tworzy cztery strefy: podwójną sypialni z tyłu domu, gospodarczą oraz wypoczynkowo-gastronomiczną od frontu.

Pośrodku części nocnej z dwiema sypialniami jest łazienka. Część dzienna z salonem, jadalnią i otwartą kuchnią (44 m2) znajduje się po prawej stronie od wejścia i korytarza. Część techniczna zajmuje lewą stronę. Największą jej część zajmuje dwustanowiskowy garaż (33,9 m2), za którym zlokalizowana jest połączona z nim kotłownia. We wnętrze garażu wrzyna się także mała łazienka dostępna ze strefy dziennej. Wejście do niej znalazło się przy schodach z salonu na poddasze.

Do adaptacji przeznaczona jest najwyższa część poddasza wokół kalenicy – można tu zagospodarować 44,8 m2. W środkowej części znajduje się początek schodów, przy których należy zlokalizować strefę komunikacji i wejścia do pomieszczeń, w tym jednej łazienki. Pod połaciami jest regularna przestrzeń, którą można zamienić nie tylko na strefę nocną, ale też na pokój do zabawy lub salonik sportowo-rozrywkowy. Adaptacja wymaga zamontowania okien dachowych w miejscach zaplanowanych wnętrz oraz dla doświetlenia korytarza i schodów.

Reprezentacyjną część parteru domu uzupełnia rozległy taras przylegający niemal do całych dwóch ścian, frontowej i bocznej ogrodowej, częściowo zadaszony szerokim okapem.

Projekt: Czterolistna koniczyna – Murator C444t, autor: architekt Przemysław Biryło

2. Z osobnym wejściem

To propozycja dla osób, które nie mają dzieci lub których pociechy już wyfrunęły z rodzinnego gniazda. Na taki klasyczny, niewielki parterowy dom mogą zdecydować się osoby, które mieszkały w bloku, ale chcą zakosztować mieszkania bez sąsiadów za ścianą.

Na początek musi wystarczyć parter z 64,8 m2 powierzchni użytkowej; dochodzi do tego jeszcze 6,9 m2 pomieszczenia technicznego lub kotłowni. Pod połaciami dachowymi o kącie nachylenia 40o jest możliwość zagospodarowania dodatkowych metrów. Przestrzeń jest niewielka (39,7 m2 powierzchni użytkowej), ale można tu wygospodarować przynajmniej dwie sypialnie i łazienkę. Pozwala na to szeroki pas wzdłuż kalenicy o wysokości powyżej 2,2 m i nieco węższe strefy po jego obu stronach o wysokości 1,40-2,20 m. W projekcie jest już wyznaczone miejsce na schody na poddasze, które znajduje się w dużym zamykanym wiatrołapie. Takie umieszczenie klatki schodowej zapewnia intymność przyszłym mieszkańcom poddasza, które w razie potrzeby może stać się nawet osobnym małym mieszkaniem. Umożliwiają to nawet piony kominowe z kuchni i łazienki na parterze. Przy schodach w strefie o najwyższej wysokości może znajdować się niewielka przestrzeń komunikacyjna z przejściami do dodatkowych pomieszczeń.

Aranżując w przyszłości przestrzeń poddasza, trzeba zadbać o doświetlenie, gdyż projekt nie przewiduje tam okien. W zależności od liczby dodatkowych pomieszczeń można wykonać otwory w murze, a także zamontować w odpowiednich miejscach okna dachowe.

Modnego wyglądu klasycznej bryle nadają duże okna, szczególnie tarasowe z szerokimi drzwiami przesuwnymi. Modna szara lub antracytowa dachówka dodaje elegancji.

W wyposażeniu wnętrza zwraca uwagę nowoczesny kominek narożny i współczesne rozplanowanie przestrzeni z półwyspem, w którym umieszczona jest płyta kuchenna, pozwalająca na gotowanie i przygotowywanie posiłków przodem do jadalni i salonu. Obszerna strefa dzienna zajmuje tu aż 37 m2 z wyraźnie oddzielonymi od siebie częścią jadalni i wypoczynku z fotelami i sofą. Duże okna z dwóch stron zapewniają dobre doświetlenie każdej z części tego wnętrza.

Duża sypialnia znajduje się po przeciwnej stronie domu, gdzie umiejscowiona jest także kotłownia. W tej części jest także łazienka. Do pomieszczeń w tej strefie domu prowadzi z salonu i otwartej kuchni krótki korytarzyk. Sąsiaduje on przez drzwi z dużym wiatrołapem z zaplanowanymi schodami na poddasze. Dodatkową zaletą projektu jest możliwość zagospodarowania bardzo wąskiej działki – nawet o szerokości 18,3 m.

Projekt: Piękny – wariant I – Murator C324a, autor: architekt Przemysław Biryło

3. Pojemny

Ten parterowy klasyk z dwuspadowym dachem oferuje już z założenia blisko 100 m2 powierzchni użytkowej. Jeśli będzie potrzebna większa przestrzeń mieszalna, jest możliwość adaptacji 68,7 m2 pod rozłożystymi połaciami. Ta przestrzeń to wypadkowa kąta pochylenia połaci, który wynosi 35o, i dużej szerokości domu.

Do zagospodarowania dodatkowej przestrzeni na poddaszu zachęca zaplanowana w zamykanym wiatrołapie klatka schodowa. Takie umiejscowienie schodów izoluje obszerny parter od poddasza i może zapewniać niezależność obu kondygnacji. Poddasze może być oddzielnym mieszkaniem, na przykład dla dorosłego dziecka, które rozpoczyna swoje rodzinne życie i chce jeszcze przez jakiś czas skorzystać z pomocy rodziców. Powodów do zagospodarowania można na pewno znaleźć więcej.

Do wykorzystania poddasza zachęcają też okna w ścianach szczytowych, które zapewnią w przylegających do nich pomieszczeniach dostateczną dawkę dziennego światła. Pomieszczenia wewnątrz będzie można doświetlić w razie potrzeby oknami dachowymi.

Duży i jednocześnie ustawny parter został podzielony na trzy strefy. W środkowej jest strefa dzienna – salon, otwarta kuchnia i jadalnia – o powierzchni 37,4 m2 oraz wspomniany przedsionek (8,8 m2) i gabinet (9 m2). To oficjalna część domu, po której obu stronach leżą strefy o innym charakterze. Po prawej została ulokowana strefa typowo nocna z dwiema sypialniami o podobnej powierzchni, rozdzielonymi dużą łazienką. Po lewej znajduje się pomieszczenie techniczne (kotłownia z pralnią) z wejściem od kuchni oraz sypialnia z małą łazienką, do których prowadzi krótki korytarzyk oddzielony drzwiami od strefy dziennej. Takie umiejscowienie i odseparowanie sypialni od reszty parteru daje możliwość przeznaczenia jej dla gości lub, w przypadku dwójki dzieci, umieszczenie w niej sypialni rodziców zapewniającej większą intymność.

Przestrzeń wnętrza uzupełnia od strony ogrodowej duży taras rozciągający się niemal wzdłuż całej ściany. Korzystanie z niego umożliwiają szerokie przeszklone drzwi w salonie i jadalni. Można na niego przejść także z pomieszczenia technicznego, dzięki czemu może być ono podręcznym magazynem na narzędzia i sprzęty ogrodnicze.

Projekt: Samotna gwiazda – Murator M217, autor: architekt Katarzyna Słupeczańska

4. Bungalow z przyszłością

To projekt budynku zaprojektowany na planie zbliżonym do kwadratu o boku 11 m. Dach czterospadowy doskonale na nim leży. Jest droższy od dwuspadowego, ale dodaje skromnemu parterowemu budynkowi dostojeństwa, przez co przypomina rezydencję w stylu dworkowym lub kolonialnym. Nachylenie połaci pod kątem 35o udostępnia też sporo miejsca do zagospodarowania na poddaszu. Strefa o wysokości powyżej 2,2 m leży w środkowej części i tutaj także zostały umieszczone schody. Dla ułatwienia zagospodarowania kwadratowej przestrzeni poddasza zaproponowano rozmieszczenie dziewięciu okien dachowych. Przyszłościowe zaadaptowanie miejsca pod skosami dla rozwijającej się rodziny wymusza zaprojektowanie tylko jednej sypialni na parterze. Na poddaszu zmieszczą się jeszcze dwie wygodne sypialnie oraz łazienka.

Przeznaczenie domu dla dużej rodziny w przyszłości może sugerować zaplanowanie dodatkowej przestrzeni kuchennej w dużym pomieszczeniu gospodarczo-technicznym w prawym narożniku od strony przedsionka. Wejście od strony domu prowadzi tu przez dużą garderobę przy przedsionku oraz bezpośrednio z zewnątrz z boku domu. Jest tu miejsce na umieszczenie kotłowni, pralni, a przy oknie wzdłuż ściany frontowej zaplanowano ciąg szafek z miejscem do gotowania i smażenia – tak zwaną brudną kuchnię, gdzie można przyrządzać potrawy bez obaw, że zadymi ona lub wypełni nieprzyjemnym zapachem część mieszkalną. Można tu także umieścić spiżarnię.

Elewacje wykończone białym tynkiem i drewnem lub jego imitacją są skromne, ale zarazem eleganckie. Uatrakcyjniają je duże przeszklenia i pokrycie dachu z grafitowej dachówki. Zwraca uwagę także strefa wejścia znajdująca się w podcieniu utworzonym przez cofnięcie fragmentu frontowej ściany. Z przedsionka wchodzi się do niewielkiej strefy komunikacji z zaplanowanymi schodami na poddasze. Dalej znajdują się salon i jadalnia połączone z otwartą kuchnią położoną od strony frontu. Osobne drzwi za klatką schodową prowadzą do małego korytarzyka połączonego z łazienką i pokojem, który może być dodatkową sypialnią.

Niewątpliwym atutem tego projektu jest narożny taras z dwoma wyjściami. W chłodne dni domownicy mogą ogrzać się przy centralnie ustawionym kominku.

Projekt: Bez tajemnic (etap I) – Murator M220, autor: architekt Katarzyna Słupeczańska

5. Mały, ale wysoki

Ten niewielki wizualnie dom, którego powierzchnia zabudowy pozwala na wybudowanie go tylko na zgłoszenie, jest bardzo pojemny. Parter oferuje 51,2 m2 powierzchni użytkowej – niemal tyle samo, bo blisko 50 m2 jest do zaadaptowania na poddaszu. Można powiększyć dzięki temu część mieszkalną niemal dwukrotnie. Dużą powierzchnię użytkową poddasza uzyskano dzięki podniesieniu konstrukcji dachu na ściankach kolankowych oraz dużemu kątowi nachylenia połaci – 42o. Adaptację ułatwiają zaprojektowane już schody, które wychodzą na poddaszu w środkowej części, umożliwiając zaplanowanie w czterech narożnikach pomieszczeń – czterech sypialni oraz dodatkowo łazienki. Doświetlenie wszystkich wnętrz sypialnianych zapewnią duże okna umieszczone w ścianach szczytowych; dodatkowe okno dachowe będzie źródłem światła dziennego w łazience.

Parter domu jest podzielony na dwie strefy. Z prawej strony rozciąga się część dzienna z otwartą kuchnią od frontu i jadalnią z salonem od ogrodu; przedłużeniem jest taras otwarty na wnętrze poprzez przeszkloną ścianę. Kuchnię od części ze stołem jadalni oddziela ściana z pionem kominowym, w której umieszczony został kominek. Lewą stronę domu zajmują strefa prywatna i techniczna. Od strony wejścia znajduje się tu garderoba połączona z kotłownią, dalej łazienka, klatka schodowa i pokój-sypialnia od strony ogrodu.

Przy niewielkich rozmiarach powierzchni zabudowy podwyższenie dachu na ściankach kolankowych i duże nachylenie połaci mogą sprawiać wrażenie, że dom nie jest proporcjonalny i zbyt wysoki. Aby tego uniknąć, elewacje pokryto dwoma kolorami tynku – parter jest szary, a ściany poddasza białe. Ten zabieg optycznie obniża budynek i poprawia jego proporcje. Efekt wzmacniają ciemnoszare fragmenty między oknami na wysokich ścianach szczytowych.

Projekt: Osiągalny A pa – Murator A107a/1, autor: architekt Ewa Dziewiątkowska