Domy na działki ze spadkiem terenu

Działka na skarpie to utrudnienie, ale i możliwości, których nie dają działki położone na płaskim terenie. Budowa domu w takim miejscu przeważnie jest droższa, bo wiąże się z potrzebą dostosowania do niego projektu. To jednak sprawia, że budynki tak położone są zawsze nieco inne, żeby nie powiedzieć – wyjątkowe.

Dom na skarpie – co warto wiedzieć

Na działkach ze spadkiem terenu najczęściej wznosi się budynki mające dwie kondygnacje, z czego niższa jest częściowo zagłębiona w ziemi. Oczywiście dom może być wybudowany w miejscu najmniejszego spadku skarpy, gdzie nadsypanie ziemi i zastosowanie murów oporowych pozwoli na budowę na płaskim lub niemal płaskim terenie. Można wtedy budować dom bez części zagłębionej w ziemi. Jeśli miejsce to znajduje się w najwyższej części działki i od strony drogi, można zyskać równy podjazd i podejście do domu.

Dom na skarpie stwarza możliwości zaplanowania ogrodu na kilku poziomach, co daje dużo większe możliwości jego kompozycji niż na płaskim terenie. Dużą rolę w tej kompozycji mogą odegrać architektura ogrodowa i wytyczone alejki połączone schodami.

W domach na skarpach z dolną kondygnacją częściowo zagłębioną w ziemi dostęp do wnętrza jest możliwy z obu kondygnacji, co jest wygodne, ale również zwiększa ryzyko potencjalnego włamania. W domach tych bardzo często następuje odwrócenie funkcji: górna kondygnacja jest strefą dzienną, a dolna – strefą nocną.

1. Z lukarną

To parterowy dom z poddaszem użytkowym o klasycznej bryle z facjatą (lukarną) od frontu, która jest częścią ryzalitu na parterze, mieszczącego wejście i przedsionek. Symetrycznie, z przeciwnej, ogrodowej elewacji, dach urozmaica ślepa lukarna ocieniająca umieszczone na ścianie pomiędzy kondygnacjami pionowe okno z francuskim balkonem – doświetlenie klatki schodowej. Formę budynku podkreśla drewniana okładzina na fragmentach elewacji, kontrastująca z białym tynkiem.

Dom jest podpiwniczony, co pozwala na wbudowanie go w pochyłość terenu. Ogromna piwnica pod całym domem to dodatkowa kondygnacja. Jest tu duży dwustanowiskowy garaż, który w przypadku budowy na stoku wpływa na położenie domu względem pochyłości – wjazd musi znajdować się z boku lub na niżej położonej części działki.

W podpiwniczonej części znajdują się dodatkowo trzy duże pomieszczenia – w jednym jest kotłownia (17 m²), dwa pozostałe (po około 11 m²) są gospodarcze i można je wykorzystać na przykład na spiżarnię, warsztat lub inne cele. Wszystkie są naturalnie doświetlone przez okna piwniczne w ścianach.

Parter podzielony jest wzdłuż domu na trzy części. Z lewej strony rozpościera się obszerny pokój dzienny (32,7 m²) z salonem i jadalnią. W środku znajduje się przechodnia kuchnia z korytarzem i klatką schodową. Z prawej znajduje się część gospodarcza z małym przedsionkiem, spiżarnią (2,1 m²), garderobą (2,7 m²), łazienką i dużym korytarzem; od strony ogrodu uzupełnia ją pokój (10,4 m²), który może służyć jako gabinet lub dodatkowa sypialnia.

Na zewnątrz parteru znajdują się dwa tarasy, mniejszy od frontu i większy od strony ogrodu, oraz dodatkowe (oprócz garażu) wejście do piwnicy z boku domu. Na tarasy prowadzą wyjścia z pokoju dziennego oraz gabinetu (sypialni).

Poddasze ma regularny rozkład pomieszczeń, składający się z trzech sporych sypialni (11,8, 11,5 i 16,1 m²) oraz łazienki (6,2 m²). Dwa balkony – od frontu i w ścianie szczytowej – są dostępne z sypialni. Doświetlenie poddasza zapewniają okna w ścianach szczytowych, lukarnie i połaci dachu.

Projekt: Wschód słońca – wariant III (podpiwniczony) – Murator M74c, autor: architekt Katarzyna Słupeczańska

2. Z odwróconym układem

To dom zaprojektowany specjalnie na działki ze spadkiem. Jest piętrowy, ale parter z sypialniami jest częściowo zagłębiony w ziemi, a piętro od strony wejścia do domu pełni funkcję kondygnacji parterowej.

Budynek otwiera się na ogród ogromną loggią rozpostartą na dwóch ścianach piętra i połączonej z tarasem. Górna i dolna kondygnacje EC409 są odwrócone o 90^o względem siebie – piętro jest rozłożone wzdłuż, a parter w poprzek stoku. Taki układ powstał dzięki tarasowi na piętrze, pod którym znalazła się część parteru. Obie kondygnacje są dzięki temu otwarte na ogrodową część posesji.

Piętro to strefa dzienna budynku. W przedsionku i położonym dalej korytarzu zaplanowano miejsce na szafy. Z boku znajduje się dodatkowa garderoba i drzwi do przechodniej spiżarni z bezpośrednim dostępem do dużej kuchni (16,1 m²). Strefę otwartego salonu i jadalni (46,8 m²) od części kuchennej częściowo wydzielają schody na niższą kondygnację. Duże przeszklenia z szerokimi drzwiami prowadzą na loggię i boczny, odkryty, widokowy taras.

Na dolnej kondygnacji są cztery sypialnie, w tym jedna duża master bedroom (15 m²) z garderobą i osobną łazienką (4,6 m²). Całe ściany sypialni od strony ogrodu wypełniają przeszklenia z wyjściami na taras. Jest tu też druga łazienka (xx m2) oraz pomieszczenia techniczne (xx m2).

Projekt: Dom na skarpie (z wentylacją mechaniczną i rekuperacją) – Murator EC409, autor: architekt Piotr Lewandowski

3. Mały i wysoki

Ten dom formą przypomina nowoczesną stodołę z dwuspadowym dachem. Budynek, choć wąski, jest niezwykle pojemny ze względu na podpiwniczenie oraz wysoką ściankę kolankową, która znacznie powiększa powierzchnię użytkową na poddaszu. Wysokość domu optycznie obniża obiegająca elewację rama wykończona innym materiałem. Cały dom obłożony jest drewnianymi, lamelowymi panelami.

Dzięki podpiwniczeniu można go łatwo wbudować w stok. W propozycji projektu wjazd do garażu znajdującego się w części piwnicznej znajduje się w bocznej ścianie. Oprócz garażu w częściowo odsłoniętej piwnicy znajdują się kotłownia oraz korytarzyk z klatką schodową.

Na ścianach będących przedłużeniem ścian piwnicznych umieszczony został duży taras przylegający do ściany szczytowej od frontu budynku. Prowadzą na niego szerokie przejścia z otwartej strefy – salonu, jadalni i kuchni. Przez środek parteru biegnie korytarz łączący tę reprezentacyjną część domu z przedsionkiem i wejściem. Drzwi wejściowe zostały usytuowane w najmniej eksponowanej tylnej części domu, w ścianie szczytowej.

Na poddasze prowadzą schody, które pomysłowo obiegają wnękę z wbudowaną garderobą.

Na poddaszu są jasne dwie sypialnie rozdzielone korytarzem. Większa (11,78 m2/15,54 m2) ma małą garderobę i szerokie okno tarasowe wyprowadzające na loggię zagłębioną w szczytowej ścianie od frontu. Mniejsza sypialnia (9,83 m2/10,24 m2) ma dwa pionowe okna – jedno w szczycie, a drugie we wciętym fragmencie dachu. Loggia od frontu i wcięcie dachowe poza funkcjonalnością bardzo urozmaicają prostą bryłę budynku. Pomieszczenia na poddaszu uzupełnia łazienka (4,10 m2/4,50 m2).

Projekt: Agrest 2 – Domy w stylu DS345, autor: Tomasz Sobieszuk

4. Duży z wykuszem

Podpiwniczenie, parter i poddasze użytkowe to mnóstwo miejsca na wszystko. To prawdziwie duży rodzinny dom o powierzchni użytkowej 135 m 2, ale aż 250 m2 powierzchni całkowitej. który dodatkowo można wkomponować w pochyłość terenu. Jest w nim aż sześć pokoi, dwie łazienki i WC.

W propozycji projektowej dom zagłębia się w stok od strony jednej ze ścian szczytowych, odsłaniając część podpiwniczenia z dużym dwustanowiskowym garażem. To wygodne rozplanowanie domu dla działki o takim ukształtowaniu, ale dom sprawdzi się także na stoku wznoszącym się od frontu w kierunku ogrodu.

W podpiwniczeniu obok garażu jest korytarz i klatka schodowa oraz trzy pomieszczenia – kotłownia (17,4 m2), gospodarcze (7,4 m2) i przeznaczone na siłownię, ale równie dobrze może tu znaleźć się na przykład spiżarnia, choćby dlatego, że tuż obok jest garaż, więc zakupy od razu mogą zostać tu wyładowane.

Niewielkie okna w tej zagłębionej w ziemi części kondygnacji w przypadku spiżarni doświetlą ją, ale nie wpłyną na wzrost temperatury korzystnej do przechowywania na przykład owoców czy warzyw.

Od podjazdu i garażu prowadzą schody na taras frontowy parteru, gdzie w cofniętym i zadaszonym fragmencie elewacji znajduje się wejście do domu oraz szerokie drzwi tarasowe do salonu. Do domu przylega jeszcze drugi taras rozciągający się na ścianie bocznej i częściowo frontowej oraz ogrodowej, ale tam nie zostało przewidziane wyjście bezpośrednio z domu.

Parter domu składa się z dwóch stref funkcjonalnych rozdzielonych korytarzem od wejścia i klatką schodową. Po lewej stronie znajduje się jakby osobna część mieszkalna, w której znalazł się pokój (14,6 m2), garderoba (4,1 m2 i łazienka (2,8 m2). Po drugiej stronie znajduje się reprezentacyjna strefa dzienna z otwartą przestrzenią (35,6 m2) salonu, kuchni i jadalni; do kuchni przylega spora spiżarnia (5,0 m2). W tej części jest także niewielka łazienka (4,2 m2).

Obszerne poddasze dodatkowo powiększa wykusz w ścianie szczytowej. Ten zabieg pozwolił zwiększyć jeden ze znajdujących się tutaj pokoi (9,2 m²). Oprócz niego są jeszcze trzy sypialnie. Master bedroom (12,7 m2/13,6 m2) z osobną garderobą (3,4 m2/5,4 m2) oraz dostępem na balkon umieszczony w lukarnie nad strefą wejścia od frontu. Dwie pozostałe sypialnie (12,8 m2/ 9,1 m2 16,8 m2/11,9 m2) mają dostęp do loggii w ścianie szczytowej. Wystarczyło tu jeszcze miejsca na pralnię (1,8 m2/3,0 m2) i dużą łazienkę (4,9 m2/8,1 m2). Oprócz okien w ścianach szczytowych zastosowano dodatkowe okna dachowe doświetlające łazienkę, pralnię, garderobę i jedną z sypialni.

Projekt: Widokówka Stok – Archeton AN1237, autor: architekt Ryszard Czapla

5. Drewniany

To nieduży drewniany dom z poddaszem użytkowym w technologii zrębowej z bali. Cała drewniana konstrukcja spoczywa na murowanej, wysokiej podmurówce, pozwalającej na wbudowanie w stok o niewielkim nachyleniu. Elementy wykończeniowe: dachówki, proste drewniane okiennice czy drewniane balustrady podkreślają tradycyjną formę i sielski wygląd budynku. W ten styl wpisują się także drewniane elementy konstrukcji podtrzymujące dachy i pokrycie werandy.

Powierzchnia zabudowy (44,3 m2) kwalifikuje go do budowy wyłącznie na zgłoszenie.

Wejście do domu po schodkach znajduje się z boku, w cofniętym fragmencie ściany szczytowej. Strefa wejścia na zewnątrz jest przedłużeniem werandy na ścianie bocznej.

Z przedsionka wchodzi się do holu (6,3 m²), który jest częścią otwartej przestrzeni strefy dziennej z salonem, jadalnią i kuchnią (razem 20,4 m²). Parter uzupełniają łazienka (3,0 m²) i pomieszczenie gospodarcze (2,1 m²) z miejscem na źródło ciepła oraz schody zabiegowe na poddasze.

Na niewielkim poddaszu znalazło się miejsce na dwie sypialnie (7,5 m² i 7,3 m²/netto 14,5 m² i 14,3 m²), do których prowadzą drzwi z maleńkiego korytarzyka przy schodach. Powierzchnię poddasza powiększa duży, osłonięty szczytem dachu balkon, na który prowadzi wejście z większej sypialni.

Projekt: Jutrzenka wydłużona SZ – DrewNex DXM1018, autor: architekt Wojciech Gała